گوگل آنالیتیکس در ایران: ریسک ها چیست و چطور از داده هایتان محافظت کنید

گوگل آنالیتیکس در ایران گاهی و برای بعضی تیم ها کار می‌کند، اما کسب و کار ایرانی نمی‌تواند رویش حساب باز کند. گوگل صفحه مخصوصی درباره GA4 و ایران ندارد، ولی صفحه های تحریم خودش ایران را از گوگل ادز و محصولات ناشران کنار گذاشته و دسترسی کاربران ایرانی به گوگل آنالیتیکس در سال ۱۳۹۵ بسته شد. ریسک واقعی این است که تصمیم های مارکتینگ به داشبوردی وابسته باشد که با VPN باز می‌شود، در حسابی که کنترلش دست شما نیست و هیچ نسخه دومی از عددها وجود ندارد. راه حل حذف GA4 نیست؛ پشتیبان گرفتن از تاریخچه و نصب یک ابزار دوم است که همیشه به آن دسترسی دارید.

ریسک تحریم در آنالیتیکس احتمال اینکه ابزاری که به آن وابسته اید از دسترس خارج شود، محدود شود یا حسابتان بسته شود، چون شرکت سازنده باید قواعد تحریم کشور شما را رعایت کند؛ مثل قواعد اداره کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC).

آیا می‌شود از گوگل آنالیتیکس در ایران استفاده کرد؟

نصب تگ GA4 روی سایت ایرانی شدنی است و خیلی از سایت های ایرانی هم این تگ را دارند. سؤال اصلی این است که آیا می‌شود به آن تکیه کرد، و اسناد خود گوگل جواب منفی می‌دهند. هیچ صفحه ای از راهنمای گوگل ارائه GA4 به کسب و کارهای ایرانی را تضمین نمی‌کند و چند صفحه درباره محصولات نزدیک به آن، صریحا خلافش را می‌گویند.

منابع دست اول این ها را می‌گویند:

دو نکته را هم باید صادقانه گفت. گزارش های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۸ وضعیت همان سال ها را نشان می‌دهند و از آن موقع دسترسی چند بار عوض شده است. گوگل هم صفحه ای مخصوص گوگل آنالیتیکس و ایران ندارد، پس کسی بیرون از گوگل نمی‌تواند قاعده دقیق امروز را بگوید. همین خلأ دلیل این است که GA4 در ایران را ریسکی برای مدیریت بدانید، نه یک واقعیت قطعی در هیچ جهتی.

چرا گوگل محصولاتش را در ایران محدود می‌کند؟

گوگل شرکت آمریکایی است و باید تحریم های آمریکا را رعایت کند. صفحه سیاست ناشران گوگل همین را صریح می‌نویسد: گوگل «باید تحریم ها و کنترل های صادراتی» OFAC و وزارت بازرگانی آمریکا را رعایت کند و ایران در فهرست کشورهای مشمول است.

یک استثنا هست که معمولا باعث سردرگمی می‌شود. مجوز عمومی D-2 که OFAC در ۱ مهر ۱۴۰۱ صادر کرد، به شرکت های آمریکایی اجازه می‌دهد خدمات «مرتبط با تبادل ارتباطات در اینترنت» را به ایرانی ها بدهند و مثال هایش را هم نام می‌برد: پیام رسان، ایمیل، شبکه اجتماعی، مرورگر وب، ویدیوکنفرانس، نقشه و ابزارهای مشابه. برای همین ممکن است جیمیل یا گوگل مپ کار کند و ابزارهای کسب و کاری نه. آنالیتیکس وب در این فهرست نیست. NIAC در سال ۱۳۹۵ این تفاوت را ساده گفته بود: سرویس هایی مثل گوگل آنالیتیکس در ایران مجاز نیستند «چون کاربرد تجاری دارند».

اینکه یک استفاده مشخص داخل مجوز می‌گنجد یا نه سؤالی حقوقی است و این مطلب مشاوره حقوقی نیست. برای تیم مارکتینگ نتیجه کاربردی ساده تر است: استثنایی که سرویس های عمومی گوگل را باز نگه می‌دارد، برای ابزارهای آنالیتیکس کسب و کار شما نوشته نشده است.

اگر GA4 تنها ابزار آنالیتیکس شما باشد چه چیزی ممکن است خراب شود؟

پنج چیز، و فقط یکی از آن ها مسدود شدن ناگهانی است. بقیه بی سروصداترند و احتمالشان بیشتر است.

ردیف آخر ارزش مکث دارد. بیرون از ایران، قوی ترین دلیل انتخاب GA4 اتصال مستقیمش به گوگل ادز است. اما فروشگاه ایرانی که به مشتری ایرانی می‌فروشد معمولا در اینستاگرام، کانال های تلگرام، شبکه های تبلیغاتی داخلی و پیامک تبلیغ می‌کند. برای چنین فروشگاهی GA4 یک ابزار گزارش رایگان است که ریسک دسترسی دارد، نه مرکز یک اکوسیستم تبلیغاتی.

سایت شما چقدر در معرض این ریسک است؟ خودارزیابی پنج سؤالی

به هر سؤال بله یا خیر جواب دهید. هر «بله» یک امتیاز است.

1. آیا GA4 تنها جایی است که ترافیک و تبدیل های سایت ثبت می‌شود؟
2. آیا کسی در تیم برای باز کردن GA4 به VPN نیاز دارد؟
3. آیا حساب گوگلی که مالک پراپرتی است به نام فرد یا کسب و کاری در ایران است؟
4. آیا هیچ وقت از گزارش های پرکاربرد GA4 خروجی نگرفته اید؟
5. آیا تصمیم های هفتگی بودجه و کمپین به عددهایی وابسته است که فقط GA4 دارد؟

امتیاز ۰ تا ۱ یعنی GA4 یکی از چند منبع شماست و وضعتان خوب است. امتیاز ۲ تا ۳ یعنی یک قطعی کار تیم را چند روز عقب می‌اندازد؛ برنامه پایین را همین ماه شروع کنید. امتیاز ۴ تا ۵ یعنی تصمیم های مارکتینگ روی حسابی است که ممکن است بدون اطلاع قبلی از دستش بدهید و پشتیبان گیری فوری است.

یک مثال فرضی. فرض کنید یک فروشگاه آنلاین در اصفهان ماهی ۶۰ هزار سشن دارد، ماهانه ۸۰ میلیون تومان برای تبلیغات اینستاگرام و تلگرام خرج می‌کند و هر شنبه با GA4 بودجه را بین کانال ها جابه جا می‌کند. تبدیل ها فقط در GA4 ثبت می‌شود (۱ امتیاز)، تیم با VPN واردش می‌شود (۱ امتیاز)، پراپرتی در حساب شخصی مدیر فروشگاه است (۱ امتیاز)، از گزارش ها خروجی نگرفته اند (۱ امتیاز) و تصمیم بودجه به آن وابسته است (۱ امتیاز). نتیجه ۵ از ۵ است. هر ماه حدود ۴٫۳ هفته است، پس هفته ای حدود ۸۰ ÷ ۴٫۳ ≈ ۱۸٫۶ میلیون تومان خرج تبلیغ می‌شود. اگر دسترسی دو هفته قطع شود، حدود ۳۷ میلیون تومان تصمیم تبلیغاتی کورکورانه گرفته می‌شود. برنامه پشتیبان از همین مبلغ محافظت می‌کند.

برنامه کم ریسک برای سایت های ایرانی که هنوز GA4 دارند چیست؟

یک ابزار آنالیتیکس دوم کنار GA4 نصب کنید و تصمیم اینکه کدام اصلی باشد را بعدا بگیرید. هیچ قدم این برنامه گزارش های فعلی را خراب نمی‌کند و همه قدم ها برگشت پذیرند.

1. گزارش هایی را که واقعا استفاده می‌کنید فهرست کنید. معمولا پنج تا ده گزارش است: سشن به تفکیک کانال، تبدیل به تفکیک کمپین، صفحه های ورودی پربازدید، درآمد به تفکیک محصول و یکی دو قیف.
2. همین حالا از آن ها خروجی بگیرید. هر گزارش را با بیشترین بازه تاریخی که دارید دانلود کنید و تا پایان برنامه هر ماه تکرار کنید. راهنمای جایگزین گوگل آنالیتیکس توضیح می‌دهد GA4 چه خروجی هایی می‌دهد و چه چیزی منتقل نمی‌شود.
3. تعریف ها را یادداشت کنید. رویدادهای تبدیل، قواعد کانال ها و تاریخ هر تغییر در تگ ها. همین یادداشت ها عدد قدیمی GA4 را با عدد جدید قابل مقایسه می‌کند.
4. تگ دوم را کنار GA4 روی همه صفحه ها نصب کنید، از جمله صفحه تشکر بعد از خرید. ابزاری انتخاب کنید که کل تیم بدون VPN به آن دسترسی دارد.
5. در همه تبلیغ ها از UTMهای یکسان استفاده کنید تا هر دو ابزار داده کمپین یکسانی بگیرند. قرارداد نام گذاری مشترک از خود ابزار مهم تر است؛ راهنمای UTM یک نمونه کاربردی دارد.
6. چهار تا شش هفته، هفته ای یک بار مقایسه کنید. نسبت ها را مقایسه کنید، مثل نرخ تبدیل هر کانال، نه عددهای خام که بین دو ابزار هیچ وقت دقیق یکی نمی‌شوند.
7. تصمیم ها را به ابزاری منتقل کنید که همیشه در دسترس است. اگر GA4 هنوز به کارتان می‌آید، آن را به عنوان نمای دوم نگه دارید.

اگر هم زمان ترکینگ را از صفر راه می‌اندازید، راهنمای ترکینگ سایت رویدادها و تبدیل هایی را که باید قبل از اجرای موازی تعریف کنید فهرست کرده تا هر دو ابزار از روز اول یک چیز را بسنجند.

مقایسه سالم چه شکلی است؟

فرض کنید در هفته سوم GA4 از اینستاگرام ۹٬۲۰۰ سشن نشان می‌دهد و ابزار دوم ۹٬۸۰۰ سشن. اختلاف ۶۰۰ سشن است و ۶۰۰ ÷ ۹٬۲۰۰ ≈ ۶٫۵٪. خریدهای اینستاگرام در GA4 ۱۸۴ و در ابزار دوم ۱۹۶ است، پس نرخ تبدیل در یکی ۱۸۴ ÷ ۹٬۲۰۰ = ۲٪ و در دیگری ۱۹۶ ÷ ۹٬۸۰۰ = ۲٪ است. حجم ها کمی فرق دارند، که بین هر دو ابزاری طبیعی است، اما نسبتی که تصمیم بودجه را می‌سازد یکی است. این یعنی می‌توانید گزارش هفتگی را بدون از دست دادن قابلیت مقایسه منتقل کنید. اگر نرخ تبدیل ها از هم فاصله گرفته بود، مثلا ۲٪ در برابر ۳٪، اول دنبال صفحه ای بگردید که فقط یکی از دو تگ روی آن نصب است.

ابزار نصبی روی سرور خودتان یا ابزار میزبانی شده در ایران؟

هر دو ریسک تحریم یک شرکت آمریکایی را حذف می‌کنند. فرقشان این است که کار را چه کسی انجام می‌دهد.

ابزار نصبی وقتی انتخاب درستی است که الزام سفت و سختی برای نگه داشتن داده روی سرور خودتان دارید و یک نیروی فنی که به روزرسانی و مقیاس دادن سرور را بر عهده بگیرد. اگر ندارید، هزینه پنهانش وقت همان نیروی فنی است و قطعی ساعت ۲ بامداد هم مشکل خود شما می‌شود.

ادپیکس برای سایت های ایرانی کجا قرار می‌گیرد؟

ادپیکس پلتفرم آنالیتیکس وب برای تیم های ایرانی است: گزارش های هم سطح گوگل آنالیتیکس (ریل تایم، منابع ورودی، رفتار کاربران، قیف تبدیل و فروش) به علاوه لایه سنجش مارکتینگ، روی زیرساخت داخل ایران و با داشبورد فارسی. برای کسب و کار ایرانی دلیل ها مشخص است:

• بدون VPN از داخل ایران باز می‌شود، چون روی زیرساخت داخل ایران میزبانی می‌شود و داده هایتان داخل ایران می‌ماند.
• هر وقت بخواهید از داده ها خروجی می‌گیرید، پس مشکل «همه تاریخچه در یک حساب» تکرار نمی‌شود.
• کنار گوگل آنالیتیکس بدون تداخل کار می‌کند، که دقیقا همان چیزی است که اجرای موازی بالا لازم دارد. تگ سبکش با اضافه کردن کد ادپیکس یا ایمپورت کانتینر GTM در کمتر از پنج دقیقه نصب می‌شود.
• پلن رایگان هزینه ای ندارد و کارت بانکی نمی‌خواهد: ۱۰۰ هزار رویداد در ماه، ۳۰ روز داده خام و ۱۳ ماه داده تجمیعی و دو کاربر. برای مقایسه چهار تا شش هفته ای بیشتر سایت های کوچک کافی است.
• قیف تبدیل، ریل تایم و گزارش منابع ورودی با کمپین های UTM در همه پلن ها هست. گزارش فروش و درآمد، مدیریت رضایت کوکی، تشخیص ترافیک نامعتبر، سنجش lift و مارکتینگ میکس مدلینگ از پلن استارتر (ماهانه ۴۹۹ هزار تومان) شروع می‌شود. محدودیت کامل پلن ها در صفحه تعرفه ها آمده و معرفی امکانات ادپیکس توضیح می‌دهد هر امکان چطور کار می‌کند.

از امتیاز خودارزیابی شروع کنید. اگر ۲ یا بیشتر شد، همین هفته از گزارش های اصلی GA4 خروجی بگیرید و قبل از شروع کمپین بعدی تگ دوم را روی سایت بگذارید.

همین امروز داده‌های سایت‌تان را بسنجید

پلن رایگان ادپیکس تا ۱۰۰ هزار رویداد در ماه، بدون کارت بانکی. راه‌اندازی کمتر از پنج دقیقه طول می‌کشد.

شروع رایگانمشاهده تعرفه‌ها